Прочка

По православниот календар, во февруари е празникот Прочка - Велики Поклади. Секоја година е на друг датум но секогаш е седум недели пред Велигден. Празникот е поврзан со значајни народни обичаи.

На овој ден помладите бараат прочка од постарите за направени гревови и грешки во тек на изминатата година со зборовите ‘Прости ми’ и со бацување рака. Постарите одговараат со ‘Простено да ти е од мене и од Господ.’ На овој ден обично се јадат безмесни јадења, пита-баница со сирење, пржени јајца, разни јадења со сирење и јајца, и се вика сирна недела. На овој ден пита се дели и на бедните и се вика ‘умрело дете за баница’.

Вечерта почнува со обичајот амкање јајца. Семејството се собира околу трпезата. Се закачува едно излупено тврдо варено јајце на конец на таванот, доволно долг конец да паѓа на трпезата. Конецот се занишува и членовите на семејството без употреба на рацете треба да го амнат (загризат) со уста јајцето. Кој ќе го амне јајцето цела година ќе биде среќен. Конецот потоа се пали за секој член на семејството и колку ќе гори, толку ќе живее. Додека гори конецот, семејството брои по 10, 20, 30 години и така натака...

Целата припремена храна вечерта мора да се изеде, бидејќи од понеделнок почнуваат Велигденските пости. Во некои предели во Македонија младите кога одат кај роднините да бараат прочка, носат портокали, јаболки, лимони, или билокое друго овоштие.

Вообичаено е на овој ден да се прават карневали. По улиците, во паркови, младите преоблечени во разни маски и облеки се шетаат се до вечерните часови, кога се одбираат најубавите маски, се палат огнови, се веселат, и играат околу огновите. Огновите се викаат каравештица, нивното значење е да се ослободат луѓето од злите духови.

(со голема благодарност на Миомирка Михајлова Беламариќ)

Vocabulary (зборови)

Click on the Macedonian word to hear its pronunciation.
  • амкање - noun - biting (by kids, only for this holiday)
  • амнат - noun - bitten (by kids)
  • амне - verb - bite (for kids)
  • баница - noun - salty pastry
  • бара - verb - ask for, demand, look for
  • бацување - noun - kissing
  • бедeн - adjective - poor
  • без - preposition - without
  • безмaсeн - adjective - without animal fat
  • било коj - adjective - any one
  • брои - verb - count
  • варен - adjective - boiled
  • Велигден - noun - Easter
  • Велигденски - adjective - Easter
  • Велик - adjective - Great (dialectal, archaic)
  • весел - adjective - happy, joyful
  • вечер - noun - evening
  • вообичаено - adverb - customary, usual
  • година - noun - year
  • гори - verb - burn
  • Господ - noun - God
  • грев - noun - sin
  • грешка - noun - mistake
  • датум - noun - date (day, month, year)
  • дели - verb - separate, split up, share
  • доволно - adverb - enough
  • додека - conjunction - while
  • долг - adjective - long
  • дух - noun - ghost
  • загризе - verb - bite into
  • закачува - verb - hang
  • занишува - verb - start to swing
  • збор - noun - word
  • зол, зла, зло, зли - adjective - evil
  • значаен - adjective - significant
  • значење - noun - meaning
  • излупен - adjective - peeled
  • изминат - adjective - past
  • јаболко - noun - apple
  • јајце - noun - egg
  • карневал - noun - carnival
  • кога - interrogative - when
  • кој - interrogative - who
  • колку - interrogative - how much, how many
  • конец - noun - thread
  • маска - noun - mask
  • младите - noun - the young
  • мора - verb - must, have to
  • направен - adjective - made
  • народен - adjective - people's, folk
  • некоj, некоја, некое, некои - adjective - some
  • обичај - noun - custom
  • обично - adverb - usually
  • облека - noun - clothes (singular noun in Macedonian)
  • овоштие - noun - fruit (dialectal, archaic)
  • оган - noun - fire
  • одбира - verb - choose, pick out
  • одговара - verb - answer
  • околу - preposition - around
  • ослободи - verb - free, liberate
  • паѓа - verb - fall
  • пали - verb - set on fire
  • парк - noun - park
  • пита - noun - stuffed pastry
  • по - preposition - along, alongside
  • поврзан - adjective - connected
  • портокал - noun - orange
  • пости - verb - to fast (not eat meat or meat products)
  • потоа - conjunction - then
  • почнува - verb - start
  • православен - adjective- orthodox
  • празник - noun - holiday
  • пред - preposition - before, in front of
  • преоблечен - adjective - one that has changed clothes
  • пржен - adjective - fried
  • припремен - adjective - prepared
  • простено - adverb - forgiven
  • прости - verb - forgive
  • прочка - noun - day of forgiveness
  • разен - adjective - various
  • рака - noun - hand
  • роднинa - noun - relative
  • секогаш - adverb - always
  • секој - adjective - every
  • сирење - noun - feta cheese
  • сирна - adjective - made with feta cheese
  • со - preposition - with
  • собира - verb - collect
  • среќен - adjective - happy
  • таван - noun - ceiling
  • тврд - adjective - hard, dense
  • толку - adverb - that much
  • треба - verb - should
  • трпеза - noun - spread (of food, on a table)
  • улицa - noun - street
  • умре - verb - die
  • употреба - noun - use
  • уста - noun - mouth
  • храна - noun - food
  • цел - adjective - entire
  • час - noun - hour
  • член - noun - member
  • шета - verb - walk, stroll